unschooling, een uitleg

Ik ben een leesbeest, ik leer door te lezen, nog meer te lezen en dan nog meer. Ik ben heel goed in net zolang doorlezen, in veel verschillende boeken, of blogs, of artikelen op internet, tot ik begrijp hoe iets werkt. Ik ben ook goed in doen. Als ik eenmaal het idee heb hoe iets kan, hoe iets werkt, ben ik niet bang om eropaf te gaan, met veel inzet en vertrouwen. Meestal gaat dat goed, of leer ik er op z’n slechtst een heleboel van.

Al zolang als ik lees over thuisonderwijs (nu al zo’n 4 jaar, omdat toen onze grote zoon zo’n dip had in zijn schoolgang dat hij echt niet meer naar school kon. Wij ontdekten toen tot onze grote verbazing dat we in zo’n raar land woonden dat thuisonderwijs niet zomaar kon en dus begon mijn leesontdekkingsreis over alles wat met thuisonderwijs te maken had.) ben ik geïntrigeerd door unschooling. Het idee dat kinderen geen schoolstructuur nodig hebben om dingen te leren had ik al genoeg meegemaakt, onze oudste had zelf leren lezen (met wat hulp van mij) en meestal was school eerder een obstakel in zijn kennisvergaring dan een hulp. Maar hoe je dat praktisch vormgeeft gedurende de dag, elke dag, maanden en jaren lang, hoe dat in zijn werk gaat, al die dagen in al die jaren, dat snapte ik niet zo goed. De tijd dat onze oudste thuis was (een half jaar) ging er een hoop goed, hij werd veel meer ontspannen, we hadden gezellige momenten in die maanden, maar ik wist niet zo goed hoe dat werkte, vrijlaten en stimuleren tegelijkertijd. Op een gegeven moment miste hij toch teveel zijn vrienden op school om thuis te willen blijven en is hij, na de zomer, toch weer naar school gegaan, gewoon een jaar verder. Onze Alma ging toen half naar school en had ik ’s middags thuis en ik ben gewoon blijven lezen. Een jaar later kwam ze helemaal thuis en dat is ze nog steeds.

Inmiddels heb ik zo ongeveer door hoe het werkt dat unschoolen. Maar allereerst moet ik zeggen dat ik een hekel heb aan de naam. Het lijkt alsof je door de naam jezelf definieert door iets negatiefs, door wat je niet doet (namelijk niet scholen). Alsof je niks doet met je kind, het maar laat zwabberen door het leven. Terwijl het mooie ervan eigenlijk is wat je juist wel doet.

Allereerst heb ik veel vertrouwen in het natuurlijk vermogen van mensen om te leren. Zelf te leren, zoals lopen, kruipen, klimmen, rennen, fietsen, praten, begrijpen. Alle kinderen, die het vermogen hebben om dat te kunnen, leren dat zelf. Met een beetje hulp, een handje op het fijne moment, door met ze te praten, door ze serieus te nemen, door ze te laten vertellen en naar ze te luisteren. Er is een enorm verlangen bij kinderen om te willen leren. Een voorbeeld: onze oudste was zijn eerste levensjaar grotendeels doof, het duurde een tijdje voor we dat wisten en toen nog een tijd voor hij geopereerd kon worden. Hij kwam horend wakker uit de narcose, heeft toen een paar dagen onder mijn trui doorgebracht en was vervolgens zo leergierig dat hij zijn praatachterstand in een paar maanden helemaal had ingehaald. Eindelijk begreep hij wat we met die monden deden en hij wilde niets liever dan dat ook allemaal kunnen. Hij heeft ook bijna geen verspreekwoordjes gehad en de paar die hij wel had (zoals siepesap voor sinaasappelsap) zijn ons nog steeds dierbaar. Kinderen willen graag kunnen wat grote kinderen of volwassenen kunnen, ze willen graag passen in het gezin, meedoen met de anderen. Ikzelf heb als jongste allerlei moeilijke kaartspelletjes met veel regels geleerd omdat ik met de groten mee wilde doen. Als je niet rommelt met dat vermogen van kinderen om te leren wat ze willen kunnen ze alles leren, dat heilige vertrouwen heb ik. (Onze oudste is pas opgehouden met leren toen hij op de middelbare doorkreeg dat alles wat hij wilde leren in zulke arbitraire kaders gepropt werd dat hij de zin van het willen weten niet meer zag. Zijn belangstelling was altijd net gewekt als de bel weer ging voor het volgende lesuur… Gelukkig heeft hij nu zijn unschool tijd …)

Wat ook goed werkt is het ondersteunen van de dingen waar je kind geïnteresseerd in is. En dat bedoel ik alles, niet alleen de belangstelling in de Romeinen of de Eiffeltoren, maar ook Pokemon (zoals bij onze oudste, het spel geleerd om met hem te spelen zodat hij iemand had om mee te oefenen, wedstrijden doen op de game boy, kaarten kopen als cadeau) of Bakugan zoals nu bij Alma, of paardrijden. Door hun belangstelling leren ze zoveel meer dan alleen het ding zelf. De oudste leerde er Engels door, veel kaarten waren in het Engels, of het gameboyspel uit Spanje was dat ook. Ingewikkelde spelregels, nadenken over eerlijkheid, hij heeft er een belangrijke vriend door leren kennen. Hij leerde een gemakkelijke omgang met de computer (waar hij nu z’n geld mee verdient) en we hebben er veel plezier mee gehad. Alma is geïnteresseerd in de natuur, in de breedste zin van het woord. In hoe dingen werken, of in elkaar zitten, hoe verbanden lopen, hoe dingen samenwerken. We zijn nu al een keer of vier naar de dierentuin geweest in de laatste weken en elke keer ontdekken we nieuwe dingen, en letten we op andere dingen. Vandaag na het paardrijden (JAJA, ik heb vandaag weer voor het eerst paardgereden, samen met Alma en nog een andere moeder en dochter (die ook thuisonderwijs doen)) was de dierenarts er en zijn we nog uren gebleven. De paarden gaan langzaam maar zeker over op natuurlijk bekappen in plaats van hoefijzers en daar was heel veel over te vragen, kijken, praten. Gelukkig waren het twee heel rustige mannen die mijn eindeloos vragenstellend meisje zo te zien wel OK vonden. Naast allerlei vragen over de hoef, het nut van ijzers, het nut van het bekappen, de gevoelens van de paarden het hoe en waarom van wat ze deden, de details, vroeg Alma ze ook allerlei dingen over hun gevoelens ten opzichte van hun werk. Of ze het fijn vonden en wat dan precies, of ze bang waren om de dieren pijn te doen, of ze het fijn vonden om de baas van zo’n sterk dier te zijn. Soms kwam er een verbaasd geluid bij een vraag, maar ze gaven meestal gewoon antwoord en voor Alma is het heerlijk als mensen gewoon met haar willen praten. Alma rijdt nu twee keer per week, we gaan één keer per week helpen en één keer per maand gaat ze een dagdeel in haar eentje met Fré en de paarden op stap. Ze leert er veel van. Net als van samen tv kijken over de natuur, Life, Planet Earth, maar ook How it is Made en tuinprogramma’s van de BBC, of de Eureka filmpjes waar ik al eerder over geblogd had.

Zinvol leren, is ook belangrijk. Schrijven is moeilijk voor Alma, ze vindt het ook helemaal niet fijn om te doen. Maar nu ze weet dat “rooze koeken met smarties” op het boodschappenbriefje schrijven betekent dat ze gekocht worden is ze gemotiveerder. Een kind dat mag leren wat ze wil leren en niet wat wij willen dat ze leert is gemotiveerd. En gemotiveerd werkt heel veel beter. Een recept lezen was toen ze nog minder goed kon lezen wél fijn om te doen, vooral als het iets lekkers was natuurlijk…

Opletten op welke manier ze het liefste leert is ook heel productief. In plaats van de dingen op mijn manier te doen, ik hou van lezen, zie boven, houdt zij meer van luisteren en kijken. Voorgelezen worden, films, interactief materiaal, dat soort dingen. Zelf doen is ook een belangrijk ding voor haar en dat delen we gelukkig graag. Zelf een speer maken, inclusief scherp mes, dan wil ze best leren hoe je zo’n mes moet vasthouden en waar je op moet letten. Als ik nieuwe dingen wil introduceren bij haar moet ik goed op het materiaal letten, of dat aansluit bij hoe ze wil leren. Ze wil niet teveel enge dingen, niet teveel onbegrijpelijke grapjes, mensen moeten aardig zijn voor elkaar. De natuur is wreed, dat kan ze hebben, maar mensen horen dat niet te zijn. Paula (zie in de lijst hiernaast van thuisonderijzers) had net een bespreking van taalmateriaal dat zo mooi is dat ik denk dat Alma met dat soort schoolboeken plezier kan hebben en dus ook veel kan leren (voorbeeld: http://www.rfwp.com/samples/6683_pp36-37.pdf). Ik ga er eentje kopen en kijken of het wat wordt.

Maar het belangrijkste is vertrouwen, vertrouwen in het proces, in de band tussen ons, in de samenwerking, in haar manier van leren, in het leven, in het plezier.

Over Josh Moll

Josh Moll, blogger over breien, thuissschool, sarcoïdose en hoogbegaafdheid
Dit bericht werd geplaatst in thuisonderwijs, unschooling. Bookmark de permalink .

4 reacties op unschooling, een uitleg

  1. Grote Roze Koeken Met Smarties! Yummy. Wat zal er nog meer volgen op je boodschappenlijst? Voordat je het weet zal er staan: Bounties, Bouillon, Croissants, en Spaghetti. En dan kun je vertellen dat ze al buitenlandse woorden schrijft. Wat zal ze trots kijken!

    • thuisschool zegt:

      Vandaag was er het prachtige briefje voor de bieb met “Leedi en eb twemp” erop, gelukkig had ze het mondeling toegelicht: Lady and the Tramp een disneyfilm. Maar voor de mensen in huis die de mondelinge uitleg hadden gemist was het een ingewikkelde puzzel. En bij de bieb was de film ook nog aanwezig dus de beloning ligt alweer op haar te wachten!

  2. Klijnsma zegt:

    Daarom gaat Mare dus terug op paardrijles, ook al vind ik het doodeng! Maar zij glundert als ze paard ziet, hoort, voelt of ruikt…
    Dus zal mam er vertrouwen in moeten hebben – in het kunnen van mijn oudste dochter!

    • thuisschool zegt:

      Dapper hoor, Ils! Bij ons vindt S. het ook veel enger dan ik maar gelukkig ziet hij ook haar plezier en weegt dat zwaarder.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s