4 mei

Vier mei is van huis uit altijd beladen geweest, dat kan ook bijna niet anders met een half Joodse half Christelijke opvoeding en de namen die ik heb gekregen (de naam van de broer van mijn vader die is omgekomen in een concentratiekamp en de naam van mijn zeer dierbare peettante die zijn vrouw zou zijn geweest). De oorlog was bij ons thuis nooit ver weg, door de concentratiekamp ervaringen van mijn grootouders en tante in Indië, door de verhalen van de mensen in ons leven die wel zijn teruggekomen, door de intense eenzaamheid van mijn ouders als pubers in de oorlog, door het gevoel dat ik niet alleen mijn leven moest leven, maar ook de vervulling moest zijn van het niet geleefde leven van de oom naar wie ik genoemd was, door de band met Israël waar de oorlog nog altijd zo’n groot litteken is dat alle dingen vertekent, waar mijn ouders jaren gewoond hebben, waar mijn zus en een deel van haar gezin woont, door mijn eigen vele keren dat ik er ben geweest, voor langere of kortere tijd.

In de afgelopen weken was er, zoals altijd in deze tijd van het jaar, weer veel aandacht voor de oorlog en voor de joodse medemens, van vroeger en nu. Zoals het grappige verhaal in het NRC over de Amsterdamse joodse politieagent die aan zijn collega uitlegt dat je iemand op Jom Kippur best een boete mag geven als die zijn licht niet aan heeft op de fiets. Want het argument dat je geen licht aan mag doen op Jom Kippur is dan wel waar, maar als je dat argument serieus neemt had je niet mogen fietsen.

En vandaag realiseerde ik me dat het eigenlijk zo vreemd is dat er verder zo weinig Joods geluid is in Nederland. En dat dat natuurlijk nog steeds te maken heeft met al de mensen die vermoord zijn in de oorlog. Want op een Amerikaanse mailinglijst zijn wel gewoon Joodse mensen die wat zeggen over de onderwerpen die aan bod komen, daar zijn Joodse thuisonderwijzers die meepraten en hun verhaal is gewoon te horen naast alle andere verhalen.

Ik heb laatst met Alma naar ’13 in de oorlog’ (http://13indeoorlog.nps.nl/) gekeken. Voor Alma kwam dat allemaal te dicht bij en ook ik vond het moeilijk. We zijn er dan ook mee opgehouden. Als kind heb ik me heel erg wanhopig gevoeld bij alle verhalen over de oorlog en de hoeveelheid boeken over de oorlog die er bij ons thuis stonden waar ik  veel van heb gelezen. Het is moeilijk om het leed van zovelen te leren kennen en daar niets aan te kunnen doen, maar in het huis waar ik opgroeide was het een plicht om je in te leven. Toch is Alma ook benieuwd naar de oorlog, ze stelt vragen over het waarom die ik probeer te beantwoorden, maar die eigenlijk niet te beantwoorden zijn.

Sommige dingen zijn makkelijk, de regel dat we in het huisje in het bos nooit met het machinegeweer, dat grote broer ooit op de kermis heeft gewonnen, spelen als Tata er ook is, die regel is helder. Tata heeft ondervonden hoe verschrikkelijk het is als er echte machinegeweren gebruikt worden, dus dat is geen spel als zij er is. Ook de spijswetten, waar we mee te maken krijgen als opa en oma er zijn of tante Corrie, die zijn uit te leggen, het is uiteindelijk niet veel anders dan de vegetariërs in de vriendenkring, of ik, die allergisch voor paprika ben. Maar het waarom van de Jodenhaat, het waarom van oorlog, het waarom van godsdienst, dat zijn allemaal veel moeilijkere vragen.

Ik heb net weer ‘Het dagboek van Anne Frank’ gelezen. Om te kijken of dat iets is wat ik met Alma kan delen en vanwege een documentaire waar ik een stuk van zag en die me opnieuw nieuwsgierig maakte. Ik las er hele andere dingen in dan toen ik zelf puber was, het was weer mooi om te lezen, maar Alma is er nog niet aan toe.

De laatste 18 jaar moet ik ook aan iets heel anders denken als het 4 mei is. Namelijk dat 18 jaar geleden ik de hele dag met wat weeën rondliep en ik het kind in mijn buik vertelde dat hij echt een dag moest wachten. Op 4 mei wilde ik geen kind krijgen. Hij is op 5 mei geboren en heeft heel lang gedacht dat alle vlaggen in de stad voor hem waren. En hij wordt morgen 18, dan hebben we een volwassen zoon. Hij is nog steeds een wonder.

Over Josh Moll

Josh Moll, blogger over breien, thuissschool, sarcoïdose en hoogbegaafdheid
Dit bericht werd geplaatst in boeken, film, geschiedenis, lezen. Bookmark de permalink .

9 reacties op 4 mei

  1. Corrie zegt:

    Lieve Josh, je ontroert me zo vaak met jouw schrijven. Het is inderdaad raar die enorme overgangen van leed naar blijdschap, van herdenken naar feestvieren. Net als bij ons op Yom Hazikaron en dan opeens Yom Ha’atzma’oet – hoe kan je van denken aan al degenen die zijn gevallen voor je land overgaan tot feestvieren omdat het land nog steeds bestaat.
    En natuurlijk heel veel mazzal tov voor Olaf en jullie, met deze bijzondere leeftijd. Liefs, Corrie

    • thuisschool zegt:

      Dag grote zus, bedankt voor de felicitaties (ik zal ze doorgeven) en bedankt voor het lezen.

  2. Er is ook een mooie BBC documentaire van Anna Frank via YouTube te bekijken. Mijn dochter heeft die gezien. Vooral het einde is erg ontroerend. Wacht er maar even een jaartje of zo mee. Er bestaan ook boeken over het dagboek van Anna Frank. Maar of dat het minder indringend maakt, dat betwijfel ik.

    • thuisschool zegt:

      Kan je me de link geven, Paula? Het was door jullie ervaring ook dat ik aan het dagboek dacht, maar voor Alma is dat nog een tijdje wachten.

  3. Josh, ik kan het niet meer vinden. Ws. haal ik een heleboel Anna Frank bronnen door elkaar (we hebben zoveel boeken & dvd & online uitzendingen bekeken). Deze kan ik je zeker aanbevelen: Anna Frank/Klokhuis

    Mijn excusses. Ik zal nog eens zoeken en als ik het weer tegenkom, laat ik je het weten.

  4. Klijnsma zegt:

    Een beetje te laat, maar toch nog een fijne verjaardag gewenst!

  5. chaja zegt:

    ben aan het bijlezen. net als Corrie, ontroeren jouw beschrijvingen mij ook. Ik heb het hier natuurlijk over de geboorte van Olaf (maar er zijn nog veel meer verhalen die me aangrijpen).
    Heel veel mazzel en brooche en zie jullie kinderen in gezondheid opgroeien tot gelukkige mensen.
    kus

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s