lezen

Voor het eerst van mijn leven kan ik bewust niet lezen, althans niet lezen zoals ik gewend ben. En dat is een vreemde ervaring.

Ik heb thuis leren lezen en rekenen van mijn moeder en ging toen ik zes was naar de tweede klas van de lagere school. Want toen ik vijf werd heb ik iedereen net zo lang verteld dat ik zes werd, zo vastbesloten dat zelfs mijn ouders begonnen te twijfelen, vertelt het verhaal. Waarom ik dat deed? Ik wilde leren, nee, ik wilde kunnen. Iedereen in ons gezin van zes kinderen, waarvan ik de jongste was, kon lezen, iedereen deed het ook met grote overgave, maar had niet altijd de tijd of de zin om mij voor te lezen. Ik wilde mee kunnen doen met allerlei spelletjes en dat betekende dat ik moest kunnen rekenen. Mijn moeder had de oudste drie kinderen zelf les gegeven in de tijd dat we in de tropen woonden en toen wij weer naar Nederland kwamen had geen van de kinderen een achterstand, integendeel. Mijn moeder maakte een afspraak met de kleuterjuf en vanaf dat moment ging ik ’s ochtends naar de kleuterschool en ’s middags kreeg ik les van mamma. Naast het fijne gevoel dat ik serieus genomen werd, vond ik het natuurlijk ook heerlijk om mijn moeder een paar uur per dag voor mezelf te hebben.

In ons grote huis, vol met spullen van iedereen, had mijn moeder nog alle lesmaterialen van de oudsten en we gingen aan de slag. Ik kan me niet herinneren dat ik het moeilijk vond, wel dat het leuk was. Uit de Libelle werden plaatjes geknipt en het boek van Jos kreeg vorm. Toen de tweede kleuterklas bijna afgelopen was, werd mijn moeder gevraagd om in te vallen op de lagere school waar nog een aantal zusjes van mij zaten. Ze deed het, onder de voorwaarde dat ik mee mocht gaan draaien in de eerste klas. De zes weken voor de vakantie heb ik illegaal in de eerste klas gezeten en dat was leuk. Er was een draaiboek voor het geval dat de inspectie langs zou komen, maar voor zover ik me kan herinneren is dat niet gebeurd. Het thuisonderwijs vond ik wel veel fijner, op school ging alles zo langzaam en ik moest zo lang stil zitten.

Vanaf het moment dat ik kon lezen heb ik het met overgave gedaan, was het mijn grootste leerschool, mijn vluchtadres, mijn troost en mijn genot.

Bijna alle wanden van mijn ouderlijk huis waren bekleed met boekenkasten en als kind gold er geen enkele restrictie. Vanaf het moment dat ik kon lezen mocht ik alles lezen wat ik wilde. Als ik het niet begreep zou ik het vanzelf wel wegleggen, en als ik iets las waar mijn ouders twijfel bij hadden, moest ik erover vertellen, moest ik uitleggen wat ik gelezen had. We kregen allemaal ook eigen boeken, voor onze verjaardag, van Sinterklaas en als je je zwemdiploma haalde.

Verder gingen we allemaal elke week naar de bibliotheek, want er waren nog meer boeken op de wereld dan de boeken die we thuis al hadden. In het begin werd ik geleid in mijn boekenkeuze door mijn moeder, en kreeg ik boeken mee die gingen over de natuur, geschiedenis, of hoe groeit een zeehondje op, naast de leesboeken die ik zelf koos, maar toen ik daar zelf de slag van te pakken kreeg werd de leiding steeds minder. En we werden voorgelezen, ook al konden we zelf lezen, ’s avonds in de woonkamer. Sprookjes uit alle landen, de bijbel, klassieke kinderboeken. Ik heb denk ik wel 43 jaar gemiddeld 4-5 boeken per week gelezen.

Er werd gepraat over wat iedereen deed, las en meemaakte, aan tafel, tijdens wandelingen, en in bed. Veel van die gesprekken gingen over mijn hoofd heen, maar als jongste mocht ik ook meepraten als ik wat te zeggen had, en verder mocht ik luisteren. Bij ons thuis waren veel woorden die ik nooit ergens anders hoorde.

Op school was het dan ook saai, meestal liep ik voor en had ik het voorleesboek in de klas al tien keer uitgelezen voordat we eindelijk met een nieuw deel mochten beginnen. Op de middelbare school was ik in alle vakken waar je mocht lezen goed, maar ik miste de dialoog over de geleerde stof. Ik werd gezien als een brutaal kind, met een te groot zelfbewustzijn en te grote woordenschat.

En nu kan ik niet meer goed lezen. Ik moet er erg aan wennen. Allerlei vluchtroutes zijn afgesneden, gewoontes doorbroken, ik verveel me soms zelfs. En het is niet dat het nog steeds zo slecht gaat dat ik niet meer genoeg kan zien om te lezen. Ik kan wel weer voorlezen, grote letters zijn wel fijner dan kleine, maar dat zijn meestal boeken die ik al gelezen en voor gelezen heb. In de krant moet ik echt kiezen, één of twee stukken, afhankelijk van de kop kies ik uit, daar besteed ik al mijn energie aan en dan ben ik moe. Die stukken kan ik lezen en begrijpen. Als ik doorlees, begrijp ik niet meer wat ik lees en moet ik na elke zin de tijd nemen om hem te laten bezinken, doordringen, misschien nog eens lezen. Daar word ik woedend van als ik het te lang doe en dat helpt niet.

Ik begrijp opeens Alma zoveel beter. Zij was de eerste die ik ken die niet vanzelf kan lezen. Zij heeft wel de intelligentie om te begrijpen, maar het lezen zelf is de worsteling. Ik weet niet of ik opeens dyslectisch ben geworden van de ontstekingen aan de oogzenuw en de hersenen, of dat het nog bij gaat trekken, of dat het iets heel anders is, maar het feit is, dat ik geen boeken meer kan lezen. Mails nog wel, als ze niet te lang zijn. Dus ik kan blijven werken. Uit één van de onderzoeken blijkt dat er iets niet klopt in de overbrenging van wat ik waarneem en wat ik dan echt zie, mijn oog ziet het, maar het brein niet, zoiets.

Ik ben nu me aan het laten voorlezen, door het fantastische internet, waar dat zomaar op te vinden is. Het is niet hetzelfde, maar het helpt wel. Het is nog steeds een troost, het leven van anderen te leren kennen via een boek. Een escape ook. En het leert me dat ik in ieder geval nog genoeg hersencellen heb om Engelse gesproken boeken te begrijpen. En dat is maar mooi om te weten.

Over Josh Moll

Josh Moll, blogger over breien, thuissschool, sarcoïdose en hoogbegaafdheid
Dit bericht werd geplaatst in boeken, lezen, sarcoïdose, voorlezen, ziek. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s